Contact met uw bond
+31-(0)33-4953020


Defensie hanteert sinds 1 januari 2008 het zogeheten ‘Flexibel Personeelssysteem’ (hierna: FPS) ten behoeve van een goede operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht. Websize MAR Car Baretten KrijgsmachtdelenHet FPS is een loopbaantraject en begeleidingscyclus, waarin drie fasen worden onderscheiden.

  • Fase 1: deze loopt van de eerste aanstelling en functietoewijzing (instroom) tot het einde van de dienverplichting;
  • Fase 2: deze loopt van de start van een bepaalde functievervulling tot het einde van de looptijd in rang. Opleidingen worden gevolgd en werkervaring opgedaan;
  • Fase 3: deze loopt van de start van een bepaalde functievervulling in een bepaalde naast hogere rang (doorstroom) tot het leeftijdsontslag van de beroepsmilitair.

Bindende afspraken
Het FPS is onlosmakelijk verbonden met loopbaanbegeleiding. In elk van de bovengenoemde fase vindt regelmatig een loopbaangesprek plaats. In een loopbaangesprek kunnen doelstellingen worden vastgesteld over de loopbaan. De gemaakte afspraken – neergelegd in een Persoonlijk Ontwikkelplan (POP) – zijn bindend voor zowel Defensie als de militair. Voortdurende talentontwikkeling is immers een speerpunt van het Flexibel Personeelssysteem naast een evenwichtige opbouw van het personeelsbestand van de krijgsmacht. Personeelsinstrumenten worden daartoe ingezet.

In dit artikel wordt loopbaanfase 3 besproken, waarbij het zogenoemde ‘doorstroombesluit’ centraal staat. Dit is een wezenlijk moment in de loopbaan van de militair binnen Defensie: Defensie beslist of een beroepsmilitair mag blijven of wordt ontslagen.

Maar voordat het doorstroombesluit wordt besproken, wordt stilgestaan bij de loopbaanbegeleiding van de militair: het opwerken naar een hoger niveau binnen de defensieorganisatie.

Militairen PeilikaanLoopbaanbegeleiding
Defensie heeft de plicht om de talenten en competenties van de militair te ontwikkelen en begeleiding te geven die verder gaan dan de directe functieomgeving. Loopbaanbegeleiding wordt verzorgd door de loopbaanbegeleider. In de loopbaangesprekken worden de doelstellingen, toekomstverwachtingen en ambities van de militair besproken. De POP bevat de gemaakte ontwikkelafspraken om de gestelde doelstellingen op de lange termijn te realiseren.

Loopbaanbegeleiding - instrumenten
Defensie hanteert in het kader van de loopbaanbegeleiding een aantal zogeheten ‘instrumenten’. Deze instrumenten moeten de militair helpen om zijn doelstellingen binnen zijn of haar loopbaan te bereiken. Het gaat om de volgende instrumenten:

  1. Persoonlijk Ontwikkelplan (POP): In het POP worden afspraken uit het loopbaangesprek vastgelegd. De loopbaandoelen van de militair, op het gebied van ervaring, competenties of kennis staan erin beschreven en hoe deze kunnen worden verwezenlijkt. Afspraken over het volgen van een opleiding en stages worden in het POP vermeld. Defensie hanteert voor alle OPCO’s een uniform digitaal POP-formulier. Het is in uw belang dat het POP helder is en welke bijdrage Defensie zal leveren.
  2. Erkenning Verworven Competenties (EVC): Defensie streeft naar zoveel mogelijk civiele certificering van defensieopleidingen en accreditatie van de academische officiersopleidingen.
  1. Elektronisch-portfolio (e-portfolio): het e-portfolio bevat gestructureerd alle gegevens over de persoonlijke ontwikkeling van de militair. Het gaat om: plaatsingsgegevens, werkervaring, beoordelingen, gevolgde opleidingen en bijzondere kwalificaties en kerncompetenties van de militair. Alles in één overzicht in een ‘doorstroomdossier’. Op basis hiervan kan de militair een aanvraag indienen om door te stromen naar loopbaanfase 3.

    Selectieprocedure

Websize Duikers MarineDe doorstroom naar loopbaanfase 3 is een selectieprocedure. Defensie maakt een keuze uit meerdere kandidaten die potentieel geschikt zijn om door te stromen naar functievervulling in fase 3. Om de geschiktheid van de militair te beoordelen worden de navolgende onderwerpen in beschouwing genomen:

  1. Het verloop van het gevolgde loopbaanpad;
  2. De uitkomst van functioneringsgesprekken en beoordelingen;
  3. De gevolgde opleidingen;
  4. De uitkomst van loopbaangesprekken;
  5. De mate waarin de militair voldoet aan de eisen voor functievervulling in fase 3 (kennis, vaardigheden en competenties).

De beroepsmilitair kan zijn eigen geschiktheid vergroten door het aanvragen van een specifieke opleiding en het aanvaarden van coaching en begeleiding. Door het volgen van een opleiding kwalificeert de militair zich voor een bepaalde functie die hij of zij ambieert.

Overigens kan niet elke militair doorstromen naar fase 3 in verband met het door Defensie gestelde ‘quotum’ of formatieve ruimte. Er zijn immers een maximaal aantal FPS fase 3 – plaatsen. Er moet de militair een loopbaanperspectief geboden kunnen worden waarbij de organisatiebehoefte binnen het personeelsbestand prevaleert.

Doorstroombesluit
Het doorstroombesluit van Defensie houdt in dat de militair mag doorstromen naar een functie en - eventueel - naast hogere rang in loopbaanfase 3 van het FPS. De aanstelling in loopbaanfase 3 loopt niet af bij de vastgestelde maximum looptijd in rang, zoals bij de loopbaanfasen 1 en 2 het geval is, maar loopt door tot het functioneel leeftijdsontslag van de militair.

Uiterlijk drie jaar voor het verstrijken van de periode van de maximum looptijd in rang wordt door Defensie een besluit genomen over de mogelijkheid voor de militair tot doorstroom naar loopbaanfase 3. De commandant kan de militair voordragen voor een functie in loopbaanfase 3, maar de militair mag ook zelf (tot 3 keer) een verzoek indienen om een doorstroming naar fase 3 waarbij de militair zijn of haar voorkeur kenbaar maakt voor bepaalde (hogere) functies.

Soldaten, korporaals of militairen met een overeenkomstige rang komen overigens niet in aanmerking voor doorstroom naar functievervulling in loopbaanfase 3.

Negatief doorstroombesluit
In de praktijk kan het geval zich voordoen dat Defensie een zogeheten ‘negatief doorstroombesluit’ neemt. Dit betekent dat de militair door Defensie niet geschikt wordt geacht op de lange termijn zijn loopbaan binnen de krijgsmacht te vervolgen. Ook kan een negatief doorstroombesluit zijn gegrond op gebrek aan formatieve ruimte in de nabije toekomst (organisatiebehoefte) en het ontbreken van voldoende loopbaanperspectief. Defensie zal het negatief doorstroombesluit hoe dan ook goed moeten motiveren.

De inzet van rechtsmiddelenWebsize Hamer Wetboek
Wat nu als de militair zichzelf wél geschikt acht om functies met een hogere rang te bekleden en wenst door te stromen naar loopbaanfase 3?

Het doorstroombesluit is een besluit in de zin van artikel 1:3 eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht (Awb): een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling. Daartegen kunnen zogeheten ‘rechtsmiddelen’ worden aangewend: bezwaar en beroep en hoger beroep. De inzet van rechtsmiddelen heeft enkel zin als het betreffende middel door (de raadsman van) de militair goed is onderbouwd.

Beoordelingsvrijheid
Defensie heeft in de selectieprocedure in hoge mate een beoordelingsvrijheid bij het toekennen van een FPS-aanstelling loopbaanfase 3. Niettemin is Defensie wel gehouden om inzicht te bieden waarom de keuze niet op de betrokken militair is gevallen. Met stukken of documenten moet het negatief doorstroombesluit worden onderbouwd.

Vaak legt de militair een capaciteitentest af. De rechtbank heeft bepaald dat dit een doorslaggevend instrument vormt dat door Defensie mag worden ingezet. Het moet wel een objectief meetbaar instrument zijn.    

De rechter zal het feitelijk doorstroomproces en de motivering van Defensie bij het negatief doorstroombesluit goed onder de loep nemen. Het gaat uiteindelijk om de juridische vraag of Defensie (bevoegd gezag/commandant) - onder de gegeven omstandigheden - in redelijkheid tot het oordeel heeft kunnen komen geen fase3 aanstelling in het vooruitzicht te stellen. De inspanningen die Defensie in het kader van de loopbaanbegeleiding verricht, worden nadrukkelijk in de overwegingen van de rechter betrokken.    

Websize MAR Bestand 22 02 18 23 09 02Uitstroom
In het geval een negatief doorstroombesluit is genomen en ontslag op termijn volgt, dan ontvangt de militair ondersteuning van de Begeleidings- en Bemiddelingsorganisatie (BBO). BBO geeft begeleiding bij de overgang naar een baan in de burgermaatschappij. Een van-werk-naar-werk-traject (outplacement) maakt onderdeel uit van het begeleidingstraject.

Overigens is Defensie thans bezig om het FPS aan te passen. Het FPS-beleid is gericht op zo snel mogelijk goede mensen te werven én te behouden voor de defensieorganisatie. Zogenoemde ‘behoudpremies’ voor militairen in FPS-fase 2 worden geïntroduceerd. Verder wordt eerder vrijwillig vertrek van militairen in FPS-fase 3 mogelijk gemaakt, zodat er meer doorstroom zal ontstaan voor mensen in fase 1 en fase 2 (zie: Defensienota 2018, bijlage 2 ‘de Maatregelen’).

Hebt u vragen over dit onderwerp of wenst u rechtshulp, dan kunt u te allen tijde telefonisch of per e-mail (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.) contact opnemen met de Juridische Dienst van de ACOM.